Erivan yakınlarında yaşayan inşaat ustası Levon Arakelyan’ın hayatı, eşinin kendisinden patates ve kışlık erzakları saklamak için serin bir kiler istemesiyle değişti. Sıradan bir inşaat ustası olan Levon, evinin altında küçük bir çukur kazmak için işe koyuldu. Ancak kazdıkça, bu iş onun için basit bir kiler yapımından çıkıp mistik bir tutkuya dönüştü.
Levon Usta, tam 23 yıl boyunca neredeyse gün ışığı görmeden yerin altına doğru ilerledi.
SADECE ÇEKİÇ VE KESKİYLE YAPTI
Bu hikayeyi asıl mucizevi kılan şey ise Levon’ın kullandığı yöntemler. Teknolojinin tüm imkanlarına sahip olabileceğimiz modern çağda, usta hiçbir ağır iş makinesi, ekskavatör hatta elektrikli matkap bile kullanmadı. Devasa yeraltı kompleksini sadece geleneksel el aletleriyle; çekiç, murç ve keskiyle santim santim oydu.
Yerin 21 metre altına inen bu büyüleyici labirentten tam 600 kamyon dolusu taş ve toprak çıktı. Levon, bu devasa kütleyi tek başına kovalara doldurarak, insan gücüyle yüzeye taşımayı başardı.
Kazı sırasında ilk olarak aşırı sert bir siyah bazalt tabakasına denk gelen usta, pes etmek yerine insanüstü bir çabayla bu duvarı deldi. Alt katmanlarda ise bölgeye özgü daha yumuşak volkanik tüf kayalarına ulaşınca, yeraltı şehrine heykelsi figürler ve ince mimari detaylar işlemeye başladı.
PLANLARI RÜYASINDA GÖRÜYOR TAŞA KAZIYORDU
Levon Arakelyan’ın ailesinin anlattığına göre, bu yeraltı şehrinin çizilmiş hiçbir mimari planı veya projesi yoktu. Usta, kazacağı bir sonraki koridorun yönünü, odaların yerleşimini ve duvarlara yapacağı sanatsal işlemeleri geceleri rüyasında görüyor, sabah uyanır uyanmaz hiçbir ölçüm yapmadan doğrudan taşa aktarıyordu. Dışarıdan bakıldığında sıradan, tek katlı bir mahalle evi gibi duran yapının altında, zamanla yedi odadan oluşan 300 metrekarelik devasa bir yeraltı labirenti oluştu.
SON DUVARI YIKTI VE DÜNYAYA VEDA ETTİ
Bu mistik yolculuk, dramatik bir sonla noktalandı. Levon Usta, iki büyük tüneli birbirine bağlayan son duvarı kırıp çalışmasını tamamladıktan hemen sonra, 67 yaşında geçirdiği bir kalp krizi sonucu hayata gözlerini yumdu.
Eşinin patates ricasını kıramayan bu azimli ustanın vefatının ardından ailesi, onun 23 yıllık emeğini yaşatma kararı aldı. Levon’ın çalışırken giydiği kıyafetler, ömrünü adadığı çekiç ve keskileri ile fotoğrafları o günden beri evde sergileniyor. Levon’un Yeraltı Dünyası (Levon’s Divine Underground) adıyla bilinen bu yer, günümüzde dünyanın dört bir yanından gelen turistlerin hayranlıkla ziyaret ettiği gizemli bir müze olarak varlığını sürdürüyor.
